Yine çekimleri yapılan, ortak şehirler arasında Bursa’nın da olduğu ilk sesli filmimiz İstanbul Sokaklarında, ilk renkli filmimiz Halıcı Kız’ı da dahil edersek bu konuda Bursa’nın hatırı sayılır bir yerde olduğu da açıkça ortada…İlimizin tarihsel yapısını da buna dahil edersek oldukça ilginç bir o kadar da ilgi çekici bu çalışmayı araştırmacı ve sinemaseverlerin beğenisine sunuyorum.   
6_edited.jpg
Bursa Sinema Tarihi
   Sinemamızın ‘ilk’lerinin bahsi geçildiğinde ise ilk yazılanın doğru kabul edildiği kötü bir de geleneğimiz vardır. Buna en iyi örnek Nurullah Tilgen’in Türk Sinema Tarihi’nin ilk filminin 1914 tarihli Ayastefanos’ta ki Rus Abidesi’nin Yıkılışı olduğunu iddia ettiği yazısı…Durumu Bursa için ele alırsak, hemen hemen tüm sinema tarihi kitaplarında ‘ilk köy filmimizin’ Lütfi Akad’ın Yaşar Kemal’in bir öyküsünden uyarladığı ‘Beyaz Mendil’ olduğu yönündedir. (İlk aklıma gelen Erman Şener’in Yeşilçam / Türk Sineması kitabı gibi…) Ta ki organizatörü olduğum Türkiye’nin ilk kadın filmleri festivali Bursa Kadın Filmleri Festivali’nde gösterimini yapıp, gündeme getirdiğimiz Bursa’nın Çalı beldesinde çekimi yapılan (sonraki yıllarda bu özelliğinden dolayı Çalı Köy Filmleri Festivali de organize edilmişti) Bataklı Damın Kızı Aysel filmine kadar…
‘İlk’lerin Kenti BURSA
Beyazperde’de
Uluslararası
Bursa Film Festivali
Kurucusu-Organizasyon Komitesi Başkanı
TALİP KOÇ
uluslararasibursafilmfestivali.com
1879
1923
1938
1950
1960
1970
1980
1990
2000
2010
2020
Ahmet Fehim.jpg
1879
AHMET FEHİM
TALİP KOÇ / ARŞİVİ
Türk Sineması'nda 
'Sansür'e Uğrayan 
İlk Filmin Yönetmeni
Ahmet 
Bursa'da Sahneye Çıktı...
Fehim
   1879 yılında, Gedikpaşa Tiyatrosu’ n dan ayrılan Tomas Fasulyeciyan, kendi adını verdiği toplulukla geldiği Bursa’ da ‘Melekzâde Bahçesi’ n de sahne aldı. Gerisini aynı sahneyi paylaşan Ahmet Fehim’ den dinliyoruz:  

"...Paşa’ya yaranmak için once Gedikpaşa’da oynanmış olan “Meraki” ile “Zor Nikahı” nı oynadık. Ertesi gunu Paşa, kumpanya direktörünü çağırdı.
— Burada kalınız, size bir tiyatro yapayım, dedi.
Gercekte bu vaad, alışılagelmiş vaadlere benzememişti. İki ay icinde sıkı bir calışmadan sonra salonlarıyla localarıyla eksiksiz, kusursuz bir tiyatro binası vucuda getirerek bize şoyle dedi :
— Burada oynayacak, kira vermiyeceksiniz. Yalnız senede iki defa Gureba hastahanesi yararına oyun oynayacaksınız. İşte bu kadar!..."

   1879 yılı şubat ayında Bursa’ ya vali olarak atanan Ahmet Vefik Paşa sözünü tutar ve günümüzde Bursa’ da Atatürk Heykeli  

karşısı, Ziraat Bankası binasının bulunduğu alanda 3 ay gibi kısa bir süre içerisinde TEMAŞAHANE-İ OSMANİ:

OSMANLI TİYATROSU adını verdiği tiyatroyu Fasulyeciyan ve arkadaşlarının hizmetine  
sunar. 4.5 yıl Bursa’ da sahne alan Fasulyeciyan Tiyatrosu, Ahmet Vefik Paşa’ nın Bursa Valiliği n den alınmasıyla birlikte şehirden ayrılmıştır.


KAYNAK:
AHMET FEHİM BEY’İN HATIRALARI
TERCÜMAN YAYINLAR (1977)
1896
Bursa Sinema Tarihi
-Bursa'da 
1896 yılında Fransız Gaumont Pathe firması, II.Abdülhamit dönemi Bursa’sın da günlük yaşamı filme aldı. Eski Osmanlı Başkenti Bursa ve Anadolu Yollarında isimli iki filmde Bursa’nın Muradiye, Hamamlar, Göksu Vadisi ile Irgandı Köprüsü yer almaktadır.
KAYNAK:
-TRT HABER:19 ŞUBAT 2013
-ANADOLU AJANSI:20 ŞUBAT 2013
Doğrusu...
-Bu film,
Anadolu Yolunda 1926.JPG
Yanlış Bilinenler-1
Çekilen İlk Film (1896) 
haberi...
1896 yılında değil, 
1927 yılında çekilmişti
Yukarıda haberini verdiğimiz,
Resmi kurumlar dahil
Bursa'nın İlk Filmi olarak lanse edilen Anadolu Yolunda filmi
iddia edildiği gibi 1896 yılında değil 1927 yılında çekilmişti.

Dolayısıyla bu film Bursa'nın İlk Filmi değildir.
Konunun meraklıları ve bu konuda araştırma yapanlar için, yanda taramasını verdiğim,
Pathe Firması'nın kataloğu...

En altta, mavi çizgiyle de belirttiğim gibi
katalogta (Pathe Revue 1919-1930)
ANADOLU YOLUNDA (SUR LA ROUTE D'ANATOLİE) 1927 yılında çekildiğine
yer verilmiş.
1906
BURSA SERGİSİ, AÇILIŞI
Yer: Bursa Erkek Lisesi
TALİP KOÇ / ARŞİVİ
 
Bursa'da 
İlk Film
Gösterisi
Bursa'da ilk film gösterisi, 1906.jpg
Bursa’da
(resmi olarak ispatlanmış)
ilk film gösterileri, Padişah II.Abdülhamit döneminde 1906 ve 1909 Bursa Sergileri’nde gerçekleştirilmiştir.
 
Bu sergilerden ilki olan 1906 Bursa Mamulat ve Mahsulat Sergisi,
Bursa Mekteb-i İdâdî-i Mülkiye’ de (Bursa Erkek Lisesi) 31 Ağustos-30 Eylül 1906 tarihleri arasında yapılmıştır.
 
Bursa’da ilk film gösterisi, 31.Ağustos.1906 tarihinde açılışı yapılan Bursa Mamulat ve Mahsulat Sergisi kapsamında ‘sergi bahçesinde’ yapıldı.

KAYNAK:

HÜDAVENDİGAR VİLAYETİ SALNAMESİ-1325
DEF’A 34, MATBAA-İ VİLAYET,
SAYFA 288-289
1906

 

  II.Meşrutiyet ilanının 1.yılında Bursa Valisi
Azmi Bey’in önerisi ile Bursa’da 1906 yılında
olduğu gibi bir sergi düzenlenmesine karar verilir. Elli bin kuruşluk bir bütçe için hükümetten destek istenir.(1) 
Ancak hükümet tarafından gönderilen
yanıt hayal kırıklığı yaratır.(2) 
Beş bin kuruşluk bir ödeme yapılacağının kesinleşmesi üzerine yine Bursa Valisi Azmi Bey’in kalan masrafların karşılanabilmesi için ortaya attığı ‘piyango düzenlenmesi’ fikri kabul görür. Bunun yanı sıra ilgi çeken önerilerden biri de ‘film gösterimi’dir…
 
KAYNAK:
1.BURSA SERGİSİ:NO.1
   23 TEMMUZ 1909 / SAYFA.6