Yine çekimleri yapılan, ortak şehirler arasında Bursa’nın da olduğu ilk sesli filmimiz İstanbul Sokaklarında, ilk renkli filmimiz Halıcı Kız’ı da dahil edersek bu konuda Bursa’nın hatırı sayılır bir yerde olduğu da açıkça ortada…İlimizin tarihsel yapısını da buna dahil edersek oldukça ilginç bir o kadar da ilgi çekici bu çalışmayı araştırmacı ve sinemaseverlerin beğenisine sunuyorum.   
6_edited.jpg
   Sinemamızın ‘ilk’lerinin bahsi geçildiğinde ise ilk yazılanın doğru kabul edildiği kötü bir de geleneğimiz vardır. Buna en iyi örnek Nurullah Tilgen’in Türk Sinema Tarihi’nin ilk filminin 1914 tarihli Ayastefanos’ta ki Rus Abidesi’nin Yıkılışı olduğunu iddia ettiği yazısı…Durumu Bursa için ele alırsak, hemen hemen tüm sinema tarihi kitaplarında ‘ilk köy filmimizin’ Lütfi Akad’ın Yaşar Kemal’in bir öyküsünden uyarladığı ‘Beyaz Mendil’ olduğu yönündedir. (İlk aklıma gelen Erman Şener’in Yeşilçam / Türk Sineması kitabı gibi…) Ta ki organizatörü olduğum Türkiye’nin ilk kadın filmleri festivali Bursa Kadın Filmleri Festivali’nde gösterimini yapıp, gündeme getirdiğimiz Bursa’nın Çalı beldesinde çekimi yapılan (sonraki yıllarda bu özelliğinden dolayı Çalı Köy Filmleri Festivali de organize edilmişti) Bataklı Damın Kızı Aysel filmine kadar…
‘İlk’lerin Kenti BURSA
Beyazperde’de
Bursa Sinema Tarihi
uluslararasibursafilmfestivali.com
TALİP KOÇ
Uluslararası
Bursa Film Festivali
Kurucusu-Organizasyon Komitesi Başkanı
35.OSMANLI İMPARATORLUĞU PADİŞAHI V.MEHMET REŞAT  BURSA’DA.jpg
FOTOĞRAF:
35.OSMANLI
İMPARATORLUĞU

PADİŞAHI 
V.MEHMET REŞAT
BURSA’DA…

SERVET-İ FÜNUN:
NO.954
16 EYLÜL 1909

TALİP KOÇ / ARŞİVİ
Bursa Nasuh Paşa Hamamı.jpg
Sinemanın Bursalıların sosyal yaşamına
girdiği tarih bilinmemekle 
birlikte,

Setbaşı, Hocaalizade mahallesinde,
Nasuh Paşa Hamamı karşısında yer alan
SİNEMA PATE, eldeki verilere göre
Bursa nın ilk sinema salonu olarak kabul görmektedir.
 
KAYNAK:
ERTUĞRUL: 26 EYLÜL 1912 NO.127
Bursa (Asya-Türkiye).JPG
The Bioscope v15 n295 6 Haz 1912.jpg
Yine ilk kez şahsımın, bu çalışmam aracılığı
ile sinemaseverlere müjdeleyeceği bu bilgi
ile 
Bursa'da çekilen ilk film BURSA (ASYA TÜRKİYE) dir.

1912 yılında, Fransız Eclair firmasının
Bursa'da çektiği filmin içeriği ise:
-Bursa'dan manzaralar. 
-Brusa (Bursa) kasabasının çatıları
-Sokakta yayalar, arabalar
-Eski Köprü
-Yeşil Cami
-Bir Türk kahvesi, ön planda eşekli çocuk
-Bir midilli tuzağı,
büyük bir ağaç gövdesinden
kesilen bir delikten geçer.
-Mezarlık
-Yumurtaların sepetlere paketlenmesi
-Kağnı arabaları

Yan sütundaki fotoğrafta,
kırmızı çizgiyle belirttiğim,
The Bioscope Dergisi'nin 6 Haziran 1912
tarih 295 numaralı sayısında bu film ile
ilgili bilgiler verilmiştir.

 
 
KAYNAK:
THE BİOSCOPE N.295 / 6 HAZİRAN 1912

TALİP KOÇ ARŞİVİ

 
Cumhuriyet dönemi, çağdaş Türk Tiyatrosu’ nun
kurucusu Muhsin Ertuğrul’ un yaşamı
irdelendiğinde 
1913 yılında Bursa’ da sahibi
olduğu “Millet Tiyatrosu”

döneminden pek bahsedilmez.
 
Halbuki bu kısa süreç, Reşat Nuri Güntekin gibi
değerli 
bir edebiyatçımızın da hayatının akışını değiştirecektir :
 
 

“…1913’ te

Bursa Sultanisi (Bursa Erkek Lisesi) n de    Fransızca muallimiydim (öğretmen). Yirmibirbuçuk 

yaşında içi içine sığmayan ve hayatta ne yapacağını

henüz kestiremeyen gepgenç bir çocuk..."

        REŞAT NURİ 

         GÜNTEKİN

Reşat Nuri GÜNTEKİN.jpg

   Bir yaz gecesi yine alay etmek niyetiyle tiyatronun

arka sıralarına dizilmiştik. Sen rahmetli Celal Sahir’ in

tercüme ettiği (Simone) u oynuyordun.

Daha perde açılmadan başlamış tebessümlerimiz

acaip bir surette dudaklarımıza yapışıp kaldı.

Galip, Behzad, Kemal Emin ve sonradan kaybolmuş

birkaç çehre ile o ne güzel bir trup (grup) tu.

Ertesi, daha ertesi geceler Courteline’ in

Boubouroche’ unu, Fener Bekçileri ni ve daha birkaç

küçük piyesine derin ve ne temiz bir aşkla

oynadığınız bugünkü gibi gözümün önündedir.

 

   Netice oldu ki, tiyatro ile alaya gelen yirmibirbuçuk

yaşındaki sultani muallimi kapıdan çıkarken

tiyatro muharriri (yazar) olmaya ve bütün hayatı

müddetince ondan başka bir şey olmamaya

karar vermiş bulunuyordu.”                                  

REŞAT NURİ GÜNTEKİN 

Muhsin Ertuğrul BURSA MİLLET TİYATROSU.j

FOTOĞRAF:

MUHSİN ERTUĞRUL’UN

BURSA’DA KURDUĞU MİLLET TİYATROSU

EL İLANI

Arşiv
Talip Koç Arşivi

“…1913’ te Bursa Sultanisi

(Bursa Erkek Lisesi) n de             

Fransızca muallimiydim

(öğretmen). Yirmibirbuçuk 

yaşında içi içine sığmayan ve

hayatta ne yapacağını henüz

kestiremeyen gepgenç bir

çocuk.

 

Arasıra arkadaşlarla

Ahmed Vefik Paşa’ nın vaktiyle 

Molière’ i oynatmak için

yaptırdığı küçük ve şirin 

tiyatroya giderdik.

Oraya tuluat kumpanyaları ve 

onlardan daha gülünç

Dram kumpanyaları uğrardı.

 

Bursa Millet Tiyatrosu 1913.jpg

FOTOĞRAF:

MUHSİN ERTUĞRUL’UN

BURSA’DA KURDUĞU

MİLLET TİYATROSU

EL İLANI

 

BİRİNCİ GECE

MASUM KATİL

DRAM 3 PERDE / 1913

 

İKİNCİ GECE

1.KAPATMA

KEMAL EMİN BEY’İN PİYESİ

2 PERDE

 

2.CHİCAGO ÇİFTÇİSİ

KOMEDİ / 2 PERDE

 

3.KÖR

DRAM / 1 PERDE

 

ARAKS MATBAASI:

BABIALİ EBU SUUD CADDESİ

NO.57

1913

1879
1921
Türk Sineması'nda 
Ahmet 
Bursa'da Sahneye Çıktı...
Ahmet Fehim.jpg
   1879 yılında, Gedikpaşa Tiyatrosu’ n dan ayrılan Tomas Fasulyeciyan, kendi adını verdiği toplulukla geldiği Bursa’ da ‘Melekzâde Bahçesi’ n de sahne aldı. Gerisini aynı sahneyi paylaşan Ahmet Fehim’ den dinliyoruz:  

"...Paşa’ya yaranmak için once Gedikpaşa’da oynanmış olan “Meraki” ile “Zor Nikahı” nı oynadık. Ertesi gunu Paşa, kumpanya direktörünü çağırdı.
— Burada kalınız, size bir tiyatro yapayım, dedi.
Gercekte bu vaad, alışılagelmiş vaadlere benzememişti. İki ay icinde sıkı bir calışmadan sonra salonlarıyla localarıyla eksiksiz, kusursuz bir tiyatro binası vucuda getirerek bize şoyle dedi :
— Burada oynayacak, kira vermiyeceksiniz. Yalnız senede iki defa Gureba hastahanesi yararına oyun oynayacaksınız. İşte bu kadar!..."

   1879 yılı şubat ayında Bursa’ ya vali olarak atanan Ahmet Vefik Paşa sözünü tutar ve günümüzde Bursa’ da Atatürk Heykeli  

karşısı, Ziraat Bankası binasının bulunduğu alanda 3 ay gibi kısa bir süre içerisinde TEMAŞAHANE-İ OSMANİ:

OSMANLI TİYATROSU adını verdiği tiyatroyu Fasulyeciyan ve arkadaşlarının hizmetine  
sunar. 4.5 yıl Bursa’ da sahne alan Fasulyeciyan Tiyatrosu, Ahmet Vefik Paşa’ nın Bursa Valiliği n den alınmasıyla birlikte şehirden ayrılmıştır.


KAYNAK:
AHMET FEHİM BEY’İN HATIRALARI
TERCÜMAN YAYINLAR (1977)
AHMET FEHİM
TALİP KOÇ / ARŞİVİ
'Sansür'e Uğrayan 
İlk Filmin Yönetmeni
Fehim
Bursa Sinema Tarihi
-Bursa'da